Limes

Limeskaart

Grenzen van het Romeinse Rijk

De Nederlandse Limes maakt deel uit van de grens van het voormalige Romeinse imperium. Een rijk dat vrijwel de gehele toen bekende wereld besloeg. Zowel het imperium als de grenzen daaraan zijn bepalend geweest voor de Europese geschiedenis, ontwikkeling en identiteit. Onder invloed van de Romeinen is er in de loop van de tijd een bepaalde samenhang en structuur in de samenleving ontstaan van het huidige Schotland en noord Engeland (waar Hadrian’s Wall van Newcastle in het westen tot voorbij Carlisle in het oosten nog goed zichtbaar is) tot aan de Zwarte Zee en zelfs verder, door klein Azië en Egypte naar Marokko. Die structuur bestaat voor een deel nog steeds en is de grootste erfgoedstructuur ter wereld. Nederland is een van de weinige wetland-stukken van de Limes.

Beheersing van de noordgrens

De Limes liep o.a. langs de Romeinse Rijn (de ‘Rhenus’ bestaat niet meer; in het stroomgebied ervan zijn nu de Oude Rijn, Leidsche Rijn, Kromme Rijn en Nederrijn bekend) dwars door ons land, grofweg van Lobith naar Katwijk. Destijds was de rivier een ongecontroleerde stroom met getijden en extreme hoogwaterstanden. Het land was min of meer overgeleverd aan de elementen. De loop van de rivieren veranderde regelmatig met als gevolg dat nederzettingen steeds werden verplaatst. Daar konden de geordende Romeinen weinig mee. De castella langs de rivier werden constant bedreigd. Daarom waren het de Romeinen die als eerste een vorm van ‘watermanagement’ uitvoerden. Ze troffen allerlei voorzieningen om het water te beheersen. De waterwerken van de Romeinen dienden militaire en strategische doeleinden.

Romein

Transport over water

De rivier vormde ook een belangrijke transportroute voor goederen en soldaten. De castella werden deels over het water gefoerageerd – zoals gebleken is uit de vondst van het graanschip Woerden 1. In de Limeszone zijn nog meer schepen opgegraven die allemaal hebben geholpen om de Limes te duiden. Zo ook het schip ‘De Meern 1′, waarvan na onderzoek is gebleken dat het een vaartuig was dat gebruikt werd voor onderhoudswerkzaamheden aan o.a. de weg. Eén ding is duidelijk: de rivier was het hart van de bedrijvigheid in ons land ten tijde van de Limes.

Castellum Laurium

Ook in Woerden lag een belangrijke schakel in de keten van verdedigingsforten. Het Woerdense castellum heette Laurium. Op de Tabula Peutingeriana, een middeleeuwse kopie van een Laat-Romeinse wegenkaart, staat het genoemd als ‘Lauri’. De eerste sporen van het castellum zijn gedateerd rond 40 n.Chr. De contouren van het castellum zijn zichtbaar gemaakt in het centrum van Woerden: de plek waar het ooit stond, is opgehoogd. Daardoor is er een soort terp ontstaan die 2,4 meter boven NAP ligt. Waarschijnlijk zijn de fundamenten na het verval van de Limes volgestort of ‘dichtgeslibd’. De kerk die er nu staat heeft er een mooie plek aan over gehouden. Maar het steen uit de fundamenten is grotendeels verwijderd en hergebruikt, bijvoorbeeld in de kerk en het kasteel van Woerden.

De Woerden 7

Spectaculair was de Woerdense vondst in 2003. Bij de aanleg van de Castellum parkeergarage kwam de 30 meter lange en bijna 5 meter brede goed geconserveerde Romeinse praam of platbodem Woerden 7 als zesde van in totaal zeven opgegraven schepen tevoorschijn.

Romeinse Limes Nederland

Sinds 2016 is RSW partner van stichting Romeinse Limes Nederland. Doel van deze stichting en het partnerschap is om de bekendheid van de Romeinse Limes te vergroten onder een breed publiek. Dit wordt onder andere bereikt door het organiseren van activiteiten en evenementen en het aanbieden van diverse aan de Romeinse tijd gelieerde producten.

Voor uitgebreide informatie over de Limes verwijzen wij u naar de website Romeinse Limes Nederland

RLN_Woerden-gemixt(Henk)